Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều thách thức đối với sản xuất nông nghiệp, ngành chăn nuôi cũng đứng trước cơ hội chuyển đổi theo hướng hiệu quả và bền vững hơn. Bên cạnh đó, việc đảm bảo người dân được tiếp cận nguồn thực phẩm an toàn, giàu dinh dưỡng với chi phí hợp lý vẫn là mục tiêu quan trọng của toàn ngành.

Kháng kháng sinh hình thành khi vi khuẩn tiếp xúc thường xuyên với thuốc kháng sinh. Trong quá trình điều trị, phần lớn vi khuẩn bị tiêu diệt nhưng một số chủng có khả năng kháng thuốc vẫn tồn tại, tiếp tục sinh sôi và lan truyền ra môi trường. Ảnh:De Heus.

Cùng với đó, vấn đề kháng kháng sinh ngày càng được các tổ chức và doanh nghiệp quan tâm, thúc đẩy nhiều nỗ lực nhằm sử dụng kháng sinh một cách hợp lý và có trách nhiệm. Đây được xem là giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời góp phần hướng tới sự phát triển bền vững của ngànhchăn nuôi.

70.000 ca tử vong mỗi năm liên quan kháng kháng sinh

Tại hội thảo chuyên đề "Nuôi dưỡng thế hệ tương lai - Cuộc chiến chống kháng kháng sinh" thuộc khuôn khổ Triển lãmILDEX Vietnam 2026, các chuyên gia nhận định, đây không còn là vấn đề riêng của ngành thú y mà đã trở thành thách thức liên quan trực tiếp đến an ninh y tế và an ninh lương thực.

Các chuyên gia cho rằng, việc lạm dụng kháng sinh, sử dụng không đúng chỉ định hoặc sai liều lượng trong chăn nuôi là nguyên nhân thúc đẩy sự xuất hiện và lan rộng của các chủng vi khuẩn kháng thuốc. Những vi khuẩn này có thể phát tán qua thực phẩm, chất thải chăn nuôi và môi trường, làm gia tăng nguy cơ lây truyền sang con người.

Bà Mai Lương Ngọc Hân, Bộ phận Phát triển Bền vữngDe HeusViệt Nam cho biết, để ứng phó với những thách thức này, Tập đoàn De Heus (Hà Lan) đang triển khai chương trình “Responsible Feeding” (Chăn nuôi có trách nhiệm) tại nhiều quốc gia với 4 trụ cột: Thức ăn chất lượng cho thực phẩm an toàn; Chuỗi cung ứng bền vững; Phát triển cộng đồng; Thúc đẩy nguồn nhân lực.

Bà Heather Mai Lương Ngọc Hân, Bộ phận Phát triển Bền vững De Heus Việt Nam. Ảnh:Nguyễn Thủy.

Tại Việt Nam, doanh nghiệp thực hiện 7 dự án trọng điểm, tập trung vào các sáng kiến giảm phát thải khí nhà kính, giảm sử dụng nhựa và tăng cường tái chế, chuyển giao kiến thức cùng người nông dân, đồng hành cùng nhiều cộng đồng về dinh dưỡng, sức khỏe và giáo dục, cũng như thúc đẩy các sáng kiến tăng tính tuần hoàn như sử dụng phụ phẩm trong thức ăn chăn nuôi, thực hiện chuỗi cung ứng có trách nhiệm với môi trường và xã hội cùng nhà cung cấp và đối tác. Trong đó, chủ đề sử dụng kháng sinh có trách nhiệm được De Heus đặc biệt chú trọng.

Theo bà Ngọc Hân,kháng kháng sinhlà hiện tượng vi khuẩn kháng thuốc gia tăng, dẫn đến mất dần khả năng đáp ứng với thuốc điều trị, khiến các bệnh nhiễm khuẩn ngày càng khó kiểm soát.

Mỗi năm, tại Việt Nam có khoảng 70.000 ca tử vong liên quan đến kháng kháng sinh, cao hơn nhiều so với số trường hợp tử vong do tai nạn giao thông. Dẫn số liệu từ các dự báo quốc tế cho thấy, nếu không kiểm soát hiệu quả, đến năm 2050, kháng kháng sinh có thể gây ra khoảng 10 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu.

“Đây là một thách thức lớn, đòi hỏi sự chung tay mạnh mẽ hơn từ cộng đồng và toàn ngành”, bà Ngọc Hân nhấn mạnh, đồng thời cho biết kể từ khi kháng sinh đầu tiên được phát hiện vào năm 1928, loại thuốc này đã tạo nên bước ngoặt quan trọng trong y học và chăn nuôi.Tuy nhiên, sau gần một thế kỷ, trong bối cảnh tình trạng kháng thuốc gia tăng, thế giới đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải sử dụng kháng sinh một cách hiệu quả và có trách nhiệm hơn, nhằm đảm bảo duy trì tác dụng của loại thuốc quan trọng này cho các thế hệ mai sau.

Ba nguyên tắc sử dụng kháng sinh có trách nhiệm

Để hạn chế nguy cơ kháng kháng sinh trong chăn nuôi, De Heus đưa ra ba nguyên tắc cốt lõi cũng như mục tiêu cần đạt được trong sử dụng kháng sinh. Đó là, chỉ sử dụng kháng sinh khi thực sự cần thiết để điều trị bệnh; Việc sử dụng phải tuân thủ chỉ định của bác sĩ thú y, bảo đảm đúng thuốc, đúng liều lượng và đúng thời gian điều trị; Tránh sử dụng các loại kháng sinh đặc biệt quan trọng đối với y tế dành cho con người nhằm hạn chế nguy cơ hình thành các chủng vi khuẩn kháng thuốc ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Ông Henk Rodenboog, chuyên gia Quốc tế về Tiểu khí hậu và Quản lý đàn (Hà Lan) của De Heus cho rằng, kháng sinh đã đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất chăn nuôi và cải thiện sức khỏe con người. Trong giai đoạn hiện nay, việc sử dụng kháng sinh một cách hợp lý và có trách nhiệm đang trở thành yếu tố then chốt, góp phần giảm thiểu rủi ro và hướng tới sự phát triển bền vững của ngành.

Ông Henk Rodenboog chia sẻ về các giải pháp thực tiễn nhằm giảm phụ thuộc vào kháng sinh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Ảnh:Nguyễn Thủy.

Theo vị chuyên gia này, một trong những hành động thiết thực De Heus đang thực hiện là tăng cường chia sẻ và chuyển giao kỹ thuật cho người chăn nuôi, giúp người nuôi nhận biết được các dấu hiệu bệnh từ con vật và xây dựng thói quen quản lý chuồng trại hiệu quả. Khi người nuôi nắm vững kiến thức về quản lý dịch bệnh, dinh dưỡng, môi trường chuồng trại và các biện pháp phòng bệnh chủ động, nhu cầu sử dụngkháng sinhsẽ giảm đáng kể.

Ông Henk Rodenboog cho biết, tại Trung tâm Khuyến học và Sáng tạo Gia cầm của De Heus cho thấy mức độ nhạy cảm với kháng sinh của vi khuẩn đã được khôi phục đáng kể chỉ sau một số lứa nuôi giảm thiểu hoặc hoàn toàn không sử dụng kháng sinh. Qua đó, chứng minh tính hiệu quả dài hạn trong việc sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, hướng tới nền chăn nuôi phát triển bền vững.

“Giảm sử dụng kháng sinh không đồng nghĩa với ngừng sử dụng hoàn toàn. Điều quan trọng là sử dụng đúng cách, đúng đối tượng và có trách nhiệm. Chúng ta cần hành động ngay hôm nay để bảo đảm kháng sinh vẫn còn hiệu quả cho các thế hệ mai sau.

Sử dụng kháng sinh có trách nhiệm không chỉ mang lại lợi ích cho ngành chăn nuôi mà còn góp phần bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng và tăng tính bền vững của nền kinh tế”, ông Henk Rodenboog nhấn mạnh.

Nguyễn Thủy